Szukaj:

Archive for the ‘Układ nerwowy’ Category

Układ nerwowy autonomiczny

Autonomiczny, czyli trzewny układ nerwowy dzieli się na układ nerwowy sympatyczny, czyli współczulny, i układ nerwowy parasympatyczny, czyli przywspółczulny. Ciała komórkowe nerwów sympatycznych znajdują się w rdzeniu kręgowym tylko w odcinkach piersiowych i brzusznych, dlatego autonomiczny układ nerwowy sympatyczny nazywany jest również układem piersiowo-lędźwiowym. Nerwy parasympatyczne pochodzą z obu końcowych odcinków rdzenia, tj. część z nerwów czaszkowych znajdujących się u podstawy mózgu, a część z najniższego odcinka rdzenia i dlatego układ parasympatyczny zwie się także układem czaszkowo-krzyżowym. Odwrotnie niż w somatycznym łuku odruchowym, w którym pojedynczy neuron ruchowy rozciąga się od rdzenia kręgowego aż do określonego mięśnia na obwodzie, wszystkie drogi autonomiczne mają dwa neurony ruchowe. Neuron autonomiczny zaczyna się w rdzeniu kręgowym, biegnie do skupienia ciał komórkowych, zwanego zwojem i znajdującego się poza rdzeniem. Tam tworzy on synapsę z drugim neuronem, który przenika do narządu końcowego. Pierwszy neuron zwany [...]

Nerwy czaszkowe i rdzeniowe

W obwodowym układzie nerwowym dendryty i aksony większości neuronów są połączone za pomocą tkanki łącznej tworząc grube nerwy lub pnie nerwowe. Nerwy czuciowe i ruchowe składają się odpowiednio z włókien neuronów czuciowych lub ruchowych. Nerwy mieszane zawierają włókna obu typów. Wspomniane 31 par nerwów rdzeniowych u człowieka zaliczamy do nerwów mieszanych, podczas gdy większość nerwów czaszkowych jest bądź nerwami ruchowymi, bądź czuciowymi. Nerwy rdzeniowe przyłączone są w mniej lub bardziej regularnych odstępach do rdzenia. Tuż przed połączeniem z rdzeniem kręgowym każdy nerw rdzeniowy dzieli się na dwie gałązki, czyli korzonki. Korzonki grzbietowe zawierają wyłącznie włókna neuronów czuciowych i łączą się z grzbietową częścią rdzenia kręgowego, natomiast korzonki brzuszne zawierają wyłącznie włókna neuronów ruchowych i łączą się z częścią brzuszną rdzenia. Ze względu na to, że korzonki grzbietowe zawierają jedynie neurony czuciowe, przewodzą one wszystkie impulsy do rdzenia kręgowego. Wewnątrz rdzenia impulsy są [...]

Obwodowy układ nerwowy

Obwodowy układ nerwowy składa się z 12 par nerwów czaszkowych i 31 par symetrycznych nerwów kręgowych wraz z ich licznymi rozgałęzieniami. Nerwy czaszkowe zaczynają się w różnych okolicach mózgu i dochodzą do różnych części głowy, szyi i narządów wewnętrznych, czyli trzewi w klatce piersiowej i jamie brzusznej. Nerwy rdzeniowe wychodzą parami z różnych miejsc rdzenia kręgowego i tworzą odgałęzienia obejmujące nogi, ręce i tułów. Z kolei biorąc pod uwagę budowę i czynności, obwodowy układ nerwowy dzieli się na dwie grupy: somatyczny układ nerwowy i trzewny układ nerwowy. Somatyczny układ nerwowy składa się z nerwów biegnących z narządów czuciowych skóry do mózgu i rdzenia kręgowego oraz z nerwów unerwiających mięśnie szkieletowe, skórę i niektóre inne części ciała; warunkuje zatem odruchy somatyczne, tj. mimowolne ruchy różnych części ciała oraz ruchy świadome. Trzewny układ nerwowy unerwia mięsień sercowy, mięśnie gładkie i gruczoły, a tym samym kieruje i kontroluje czynności narządów trzewnych, które wykonywane są bez udziału [...]

Elektryczne fale mózgowe

W 1929 roku wykryto, że kora mózgu prawie bez przerwy emituje słabe prądy elektryczne wyrażające się jako rytmiczne zmiany potencjału elektrycznego, powszechnie zwane falami mózgowymi. Można je wykryć i zmierzyć przykładając elektrody do skóry głowy. Jak się wydaje, fale mózgowe powstają w wyniku stałej aktywności komórek nerwowych w korze mózgu; nie są one z pewnością wywołane przez impulsy nerwowe dochodzące do mózgu z niższych stopni układu nerwowego. U większości zdrowych ludzi występuje kilka typów regularnych fal mózgowych. Do nich należą fale alfa, które najlepiej rejestruje się ponad polem wzrokowym przy zamkniętych oczach lub przy jednostajnym polu widzenia; fale beta o mniejszym natężeniu oraz fale delta, wyraźnie silniejsze, pojawiające się w czasie snu. Ogólnie, prócz widzenia, praca mięśniowa i umysłowa wpływają w dużym stopniu na zmiany częstotliwości, regularności i siły fal mózgowych. Przyrząd do zapisu fal mózgowych – elektroencefalograf— stanowi ważne narzędzie diagnostyczne w różnicowaniu wielu chorób mózgu i [...]

Pola ruchowe

Interesujące jest, że wielkość pól ruchowych dla poszczególnych grup mięśniowych, jak się wydaje, bardziej zależy od stopnia złożoności wykonywanych ruchów i od częstości ich używania niż od wielkości samych mięśni czy ich zespołów. Na przykład pola ruchowe związane z mięśniami palców czy twarzy są większe niż pola dla mięśni nóg. Przeważająca u człowieka praworęczność i niezwykła zdolność manipulacyjna zależą też od rozwoju odpowiednich pól w kresomózgowiu. Aczkolwiek wiemy, że niektóre okolice w korze mózgowej określają specyficzne czynności, jest bardzo prawdopodobne, że wiele innych funkcji zależy od czynności kory mózgowej jako całości. Ze względu na wzajemne połączenia istniejące pomiędzy poszczególnymi okolicami kory, jak też ze względu na podobne połączenia z różnymi okolicami mózgowia i rdzenia kręgowego, każde wrażenie świadome, nawet jeżeli jest związane z określonym polem korowym, prawdopodobnie powstaje w wyniku rozszerzonej aktywności korowej i zintegrowanego działania licznych części układu nerwowego. Kora [...]

Sródmózgowie

Tuż powyżej mostu na szczycie rdzenia kręgowego znajduje się śródmózgo- wie. Jest ono prawie wyłącznie skupieniem szlaków projekcyjnych składających się głównie z substancji białej, która otacza centralne wgłębienie. Są to przede wszystkim szlaki przewodzące pomiędzy rdzeniem kręgowym a rdzeniem przedłużonym, mostem i móżdżkiem. Grzbietowa część śródmózgowia zawiera dość duże skupienie substancji szarej, która współpracuje z móżdżkiem przy koordynacji ruchowej, oraz cztery zaokrąglone guzki, w których znajdują się pewne ośrodki dla odruchów słuchowych i wzrokowych. Pośredniczą one w takich odruchach, jak skurcz źrenicy oka reagującej na silne światło czy podniesienie uszu u zwierząt jako reakcji na dźwięk. Wzgórze i podwzgórze leżą powyżej śródmózgowia i poniżej mózgowia. Zgodnie z położeniem wzgórze jest stacją przekaźnikową, do której dochodzą prawie wszystkie impulsy z różnych pól czuciowych ustroju przed ich wejściem do kresomózgowia, gdzie wywołują świadome wrażenia. Podwzgórze jest głównym obszarem mózgowia, w [...]

Ośrodkowy układ nerwowy

Ośrodkowy układ nerwowy pełni nadrzędną funkcję w niezmiernie zawiłym układzie nerwowym. Jest niejako centralnym bankiem rozrachunkowym czy tablicą rozdzielczą integrującą jednocześnie wszystkie informacje przenoszone przez układ nerwowy. Mózgowie i rdzeń kręgowy, delikatne narządy ustroju o podstawowym dla życia znaczeniu, są dobrze chronione przed mechanicznymi uszkodzeniami dzięki istnieniu dwóch osłonek ochronnych i zewnętrznej płynnej poduszki. Zewnętrzną osłoną mózgowia jest czaszka; rdzeń kręgowy jest prawie całkowicie zamknięty w kręgosłupie. Wewnętrzna osłona zarówno mózgowia, jak i rdzenia składa się z trzech oddzielnych warstw błon zwanych oponami. Opony w większej części są błonami łącznotkankowymi i są oddzielone jedna od drugiej. Powyżej i z tyłu rdzenia przedłużonego znajduje się móżdżek składający się prawie w całości z dwóch dużych półkul. Chociaż jest to druga co do wielkości część mózgu, stanowi ona zaledwie ok. 10% masy mózgu. Pasma włókien wychodzących z kresomózgowia do innych części mózgu lub rdzenia [...]

Neurochemia

Nasza wiedza o biochemii mózgu, dotycząca zwłaszcza stanów emocjonalnych i procesów myślowych, znajduje się w zalążku, chociaż prowadzone są w tej dziedzinie intensywne badania. Z prac nad czynnością mózgu wynika, że niemały wpływ na różnego typu emocje mają różne związki chemiczne wykrywane w mózgu, m. in. epine- fryna i serotonina. Wiele danych odnoszących się do ciężkich chorób umysłowych i upośledzenia umysłowego wskazuje na istnienie specyficznych zaburzeń metabolicznych prawdopodobnie pochodzenia genetycznego. Znane są dwa typy leków dla leczenia lub złagodzenia chorób nerwowych – trankwilizatory o działaniu uspokajającym i środki antydepresyjne, poprawiające samopoczucie i odtwarzające naturalne popędy. Nie są jednak znane podstawy fizjologiczne czy biochemiczne ani chorób psychicznych, ani korzystnego działania tych leków. W jaki sposób autonomiczny układ nerwowy pobudza lub hamuje czynność narządów trzew- nych? Pionierskie prace Otto Loewiego sprzed 40 lat dostarczyły pierwszych ważnych przesłanek o tym, w jaki sposób działa [...]